است قرب هزار خانوار است از قرار تحقيق ، ولى منظره بسيار خوبى و باصفايى دارد از حيث اشجار و سبزه‌زار . و اين قصبه كفادر ، اول خاك كرمانشاهان « 1 » است كه نايب‌الحكومه او از جانب حكومت كرمانشاهان مىآيد و اول خاك كردستان است . امروز شش فرسنگ پيموديم . [ قراى صحنه و قلعه‌حسن‌خان در ادامه مسير ] [ 10 ] صبح يوم چهارشنبه ، بيست [ و ] يكم از خواب برخاستيم . بعد از صرف چايى ، با آقا ميرزا علىاكبر و رئيس راهدارخانه خداحافظى نموده ، حركت كرديم . امروز راه ما تمام ، گردنه و كوه است و خداوند هم خيلى حفظ نمود از گردنه‌اى كه سرازير به سمت صحنه « 2 » مىشود ؛ چون خيلى سرازير بود ، اسب‌ها اختيار را از دست

--> ( 1 ) . شهر كرمانشاه يكى از شهرهاى مهم باختر كشور است . در زمان سلاطين ساسانى بنا شد و بانى آن بهرام چهارم ، ملقب به « كرمانشاه » بود و به نام بانى آن ناميده شد . 47 درجه و 5 دقيقه طول و 24 درجه و 19 دقيقه عرض و 1410 متر از سطح دريا ارتفاع دارد . كرمانشاه در دامنه كوه سفيد و 6 هزارگزى جنوب رودخانه قره سو واقع شده است . هواى آن سرد و سالم و برى است . از ابنيه قديم و قابل ملاحظه مسجد عمادالدوله ، مسجد حاج محمدتقى ، مسجدجامع ، مسجد وكيل الدوله معروف به مسجد حاج شهبازخان ، مسجد شاهزاده ، تكيه معاون الملك و تكيه بيگلربيگى را ميتوان نام برد . تصفيه خانه نفت ملى ايران در شمال خاورى اين شهر كنار رودخانه قره سو ساخته شده كه نفت خام از چاههاى نفت شاه به آنجا مى رسد و تصفيه مىشود . ( از فرهنگ جغرافيايى ايران ج 5 ) . در اطراف شهر كتيبه ها و نقوش بسيار از دوره ساسانى موجود است . در زمان آل بويه بناهايى ساخته شده كه همه خراب شده است . پس از جنگ حلوان قشون اسلام كرمانشاه را بدون مقاومت مسخّر كرد و چون در سر راه شرق به غرب بود اهميت يافت . از زمان صفويه به بعد كه دولت عثمانى كردستان را تصرف كرد ، كرمانشاه اهميت بيشترى پيدا كرد و شاهان صفوى بخصوص شاه اسماعيل در آنجا استحكامات بسيار ساختند . طاق بستان در نزديكى اين شهر در كنار چشمه بزرگى ساخته شده است . ( از جغرافياى سياسى كيهان ، ص 453 ) لقب اين شهر دارالدولة است . ( لغتنامه دهخدا ، يادداشت مؤلف ) ( 2 ) . يكى از بخش هاى شهرستان كرمانشاهان . در شمال باخترى شهرستان است : قراى بخش از رودخانه هاى گاماسياب ، دينور و شعبات آنها و چشمه ها مشروب مىشود . محصول عمده بخش غلات آبى و ديمى ، چغندر و حبوبات ، لبنيات ، ترياك و توتون مى باشد . در اين بخش چهار رشته كوه اصلى و چندين رشته منشعب از آنان مشاهده مىشود . ( از فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 5 ) .